Monitoring stron a ręczne testowanie – które rozwiązanie lepiej wykrywa awarie?

Sprawdzenie, czy strona internetowa działa, wydaje się prostym zadaniem. Wystarczy otworzyć ją w przeglądarce i zobaczyć, czy się wyświetla. Taki sposób jest szybki i przydatny, ale daje tylko informację o sytuacji w jednym konkretnym momencie.

W praktyce awarie stron mogą pojawiać się o dowolnej porze, trwać kilka minut i zniknąć, zanim właściciel serwisu zdąży je zauważyć. Problem może wystąpić w nocy, podczas weekendu albo wtedy, gdy nikt akurat nie korzysta ze strony.

Dlatego ręczne sprawdzanie warto traktować jako uzupełnienie, a nie zamiennik automatycznego monitoringu stron. Oba rozwiązania mają swoje zastosowania, ale odpowiadają na nieco inne potrzeby.

Na czym polega ręczne testowanie strony?

Najprostszą metodą jest wpisanie adresu strony w przeglądarce i sprawdzenie, czy witryna się otwiera. Można również przejść przez kilka podstron, wysłać formularz, zalogować się do panelu lub wykonać przykładową operację.

Takie ręczne sprawdzenie ma kilka zalet. Nie wymaga dodatkowej konfiguracji, pozwala szybko zweryfikować problem i daje możliwość oceny strony z perspektywy rzeczywistego użytkownika.

Można sprawdzić między innymi:

• czy strona się otwiera,
• czy wyświetla prawidłową treść,
• czy formularz działa,
• czy menu prowadzi do właściwych podstron,
• czy proces logowania przebiega poprawnie,
• czy strona nie działa zauważalnie wolniej niż zwykle.

Ręczny test jest szczególnie przydatny po aktualizacji strony, zmianie hostingu, wdrożeniu nowej funkcji albo otrzymaniu zgłoszenia od użytkownika.

Jego podstawowa wada jest jednak oczywista – ktoś musi pamiętać o wykonaniu testu.

Jednorazowy test strony z zewnętrznego serwera

Oprócz otwierania witryny we własnej przeglądarce można skorzystać z zewnętrznych narzędzi diagnostycznych. Taki test strony pozwala sprawdzić serwis z infrastruktury niezależnej od komputera użytkownika.

Ma to znaczenie w sytuacji, gdy nie wiadomo, czy problem dotyczy samej strony, czy lokalnego połączenia internetowego.

Przykładowo strona może nie otwierać się na komputerze użytkownika z powodu problemu z operatorem, DNS-em lub lokalną siecią. Jeżeli zewnętrzny test pokazuje, że serwer działa poprawnie, można zawęzić obszar poszukiwania usterki.

Jednorazowe testy są więc bardzo przydatne podczas diagnozowania problemów. Nadal mają jednak tę samą podstawową wadę co ręczne otwieranie strony – są wykonywane dopiero wtedy, gdy ktoś zdecyduje się je uruchomić.

Nie odpowiedzą więc na pytanie, czy strona działała prawidłowo dwie godziny wcześniej.

Jak działa automatyczny monitoring stron?

Automatyczny monitoring działa przez całą dobę i wykonuje testy zgodnie z ustalonym harmonogramem. W zależności od konfiguracji strona może być sprawdzana na przykład co kilka minut lub nawet co minutę.

System nie czeka, aż administrator przypomni sobie o wykonaniu testu.

Przy każdym sprawdzeniu może analizować między innymi:

• dostępność serwera,
• kod odpowiedzi HTTP,
• czas odpowiedzi,
• poprawność połączenia HTTPS,
• obecność określonej treści,
• poprawność przekierowań,
• działanie formularza lub procesu,
• dostępność wybranej usługi sieciowej.

Jeżeli wynik testu wskazuje na problem, system może wykonać dodatkową weryfikację, a następnie wysłać powiadomienie do wskazanych osób.

Największą różnicą pomiędzy ręcznym testowaniem a monitoringiem jest więc ciągłość działania.

Ręczny test pokazuje stan „teraz”

Wyobraźmy sobie, że administrator sprawdza stronę o godzinie 8:00 rano. Wszystko działa poprawnie.

Nie oznacza to jednak, że strona była dostępna przez całą noc.

Serwer mógł przestać odpowiadać o 2:15 i zacząć działać ponownie o 5:40. Gdy administrator otworzy witrynę rano, nie zauważy żadnego problemu.

Dla firmy oznacza to ponad trzy godziny niedostępności, o których nikt nie wie.

Jeżeli w tym czasie użytkownicy próbowali wejść na stronę, część z nich mogła przejść do konkurencji. W przypadku sklepu internetowego firma mogła stracić zamówienia, a na stronie usługowej – zapytania od potencjalnych klientów.

Automatyczny system zapisałby natomiast godzinę rozpoczęcia i zakończenia awarii oraz wysłał alert już po jej wykryciu.

Monitoring działa także wtedy, gdy nikt nie patrzy

To jedna z najważniejszych przewag automatycznego rozwiązania.

Strona internetowa działa przez całą dobę. Klienci mogą z niej korzystać o 10:00, 18:00 albo 3:00 w nocy. Awaria również nie musi wydarzyć się w godzinach pracy firmy.

Ręczne sprawdzanie serwisu co godzinę przez całą dobę byłoby niepraktyczne. Nawet gdyby pracownik kontrolował stronę kilka razy dziennie, pomiędzy testami nadal pozostawałyby długie okresy, w których problem mógłby pozostać niezauważony.

Automatyczne monitorowanie stron eliminuje ten problem. Testy są wykonywane niezależnie od pory dnia, weekendów czy świąt.

Dzięki temu administrator może dowiedzieć się o awarii znacznie wcześniej niż w przypadku ręcznej kontroli.

Co lepiej wykrywa krótkie awarie?

Tutaj przewaga monitoringu jest szczególnie duża.

Załóżmy, że strona przestaje działać na 12 minut, po czym serwer automatycznie wraca do prawidłowego działania.

Jeżeli nikt w tym czasie nie odwiedzi witryny lub nie zgłosi problemu, właściciel może nigdy nie dowiedzieć się o awarii.

Jeżeli taka sytuacja powtarza się kilka razy w miesiącu, firma może tracić klientów bez świadomości, że z serwerem dzieje się coś niepokojącego.

Regularny monitoring pozwala wychwycić takie incydenty i tworzyć historię dostępności. Na jej podstawie można później zauważyć, że krótkie problemy pojawiają się coraz częściej i wymagają dokładniejszej analizy.

A co z awariami częściowymi?

Sytuacja komplikuje się, gdy strona nie jest całkowicie niedostępna.

Może się zdarzyć, że strona główna otwiera się prawidłowo, ale nie działa:

• formularz kontaktowy,
• logowanie,
• wyszukiwarka,
• koszyk,
• płatność,
• pobieranie dokumentu,
• komunikacja z API.

W takim przypadku zarówno ręczne testowanie, jak i monitoring mogą być skuteczne – pod warunkiem, że sprawdzany jest właściwy element.

Jeżeli administrator ręcznie odwiedza tylko stronę główną, może nie zauważyć problemu z formularzem.

Podobnie będzie w przypadku automatycznego monitoringu skonfigurowanego wyłącznie do sprawdzania dostępności jednego adresu.

Dlatego zakres testów powinien odpowiadać rzeczywistemu sposobowi korzystania ze strony. Jeżeli kluczową funkcją serwisu jest wysyłanie zapytań, warto kontrolować cały proces działania formularza, a nie tylko samą dostępność podstrony.

Kiedy ręczne testowanie jest lepsze?

Automatyzacja nie oznacza, że ręczne testy stają się zbędne.

Człowiek może zauważyć problemy, które trudno wykryć prostym testem technicznym. Może ocenić wygląd strony, układ elementów, czytelność komunikatów oraz poprawność działania interfejsu.

Ręczne testowanie jest szczególnie przydatne:

• po wdrożeniu nowej wersji strony,
• po zmianach w wyglądzie,
• podczas testowania nowych funkcji,
• przy diagnozowaniu zgłoszonej awarii,
• podczas sprawdzania strony na różnych urządzeniach,
• przy kontroli nietypowych zachowań użytkownika.

Przykładowo monitoring może potwierdzić, że formularz zwraca poprawną odpowiedź, ale człowiek zauważy, że przycisk „Wyślij” jest niewidoczny na telefonie.

Dlatego ręczne testy nadal mają ważną rolę.

Kiedy monitoring jest zdecydowanie lepszym rozwiązaniem?

Monitoring wygrywa wszędzie tam, gdzie znaczenie mają regularność, szybkość wykrycia i historia zdarzeń.

Jest szczególnie przydatny, gdy strona:

• generuje sprzedaż,
• pozyskuje zapytania od klientów,
• obsługuje użytkowników przez całą dobę,
• jest częścią aplikacji internetowej,
• musi utrzymywać wysoką dostępność,
• jest objęta umową SLA,
• odpowiada za ważne procesy biznesowe.

W takich przypadkach samo ręczne sprawdzanie jest zbyt przypadkowe.

Jeżeli awaria może oznaczać realne straty finansowe, informacja o niej powinna pojawić się możliwie szybko.

Monitoring pozwala analizować historię

Kolejną różnicą jest dostęp do danych historycznych.

Ręczny test daje odpowiedź na pytanie:

„Czy strona działa teraz?”

Monitoring może natomiast odpowiedzieć także na pytania:

„Jak często strona nie działała w tym miesiącu?”

„Jak długo trwały awarie?”

„O której godzinie wystąpił problem?”

„Czy czas odpowiedzi serwera się pogarsza?”

„Jaki był poziom dostępności w ostatnich 30 dniach?”

Dane historyczne są przydatne podczas diagnozowania powtarzających się problemów. Mogą również pomóc w ocenie jakości hostingu lub infrastruktury.

Jeżeli strona regularnie przestaje działać w podobnych godzinach, może to wskazywać na problem z zadaniem wykonywanym na serwerze, kopią zapasową, przeciążeniem lub konfiguracją aplikacji.

Bez danych z monitoringu takie zależności mogą być trudne do zauważenia.

Czy sam monitoring wystarczy?

Nie. Najlepsze rezultaty daje połączenie automatycznego monitoringu z ręcznym testowaniem.

Monitoring powinien odpowiadać za stałą kontrolę najważniejszych elementów strony i szybkie wykrywanie awarii. Ręczne testy powinny być wykorzystywane do dokładniejszej diagnostyki oraz oceny działania serwisu z punktu widzenia użytkownika.

Dobry model może wyglądać następująco:

1. Monitoring działa przez całą dobę.
2. System wykrywa problem.
3. Administrator otrzymuje powiadomienie.
4. Wykonuje ręczny test.
5. Sprawdza, którego elementu dotyczy awaria.
6. Analizuje logi i konfigurację.
7. Usuwa usterkę.
8. Monitoring potwierdza powrót strony do prawidłowego działania.

W takim układzie oba rodzaje testów wzajemnie się uzupełniają.

Jak często warto testować stronę?

W przypadku ręcznych testów nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi. Warto wykonywać je przede wszystkim po zmianach, aktualizacjach i wdrożeniach.

Automatyczny monitoring powinien działać znacznie częściej.

Jeżeli serwis ma duże znaczenie biznesowe, sprawdzanie go raz na godzinę może być niewystarczające. Awaria trwająca 50 minut mogłaby pojawić się i zakończyć pomiędzy dwoma testami.

Im krótszy interwał, tym większa szansa na szybkie wykrycie problemu.

Trzeba jednak pamiętać, że sam interwał nie jest jedynym ważnym parametrem. Liczy się również sposób potwierdzania awarii i możliwość wykonywania testów z różnych lokalizacji.

Co powinno być monitorowane automatycznie?

Dobrym punktem wyjścia jest kontrola strony głównej, ale w większości serwisów warto pójść o krok dalej.

W zależności od rodzaju witryny można monitorować:

• stronę główną,
• najważniejsze podstrony,
• formularz kontaktowy,
• proces logowania,
• koszyk,
• API,
• certyfikat SSL,
• serwer,
• czas odpowiedzi,
• wybrane porty sieciowe.

Najważniejsze jest wybranie tych elementów, których awaria rzeczywiście wpływa na użytkowników lub działalność firmy.

Dla sklepu internetowego znacznie poważniejszym problemem może być niedziałający koszyk niż chwilowa niedostępność mało istotnej podstrony informacyjnej.

Co jest bardziej opłacalne?

Ręczne testowanie jest praktycznie bezpłatne, ale wymaga czasu pracownika i nie zapewnia ciągłości kontroli.

Monitoring generuje określony koszt, ale automatyzuje cały proces i może sprawdzać stronę setki lub tysiące razy w miesiącu bez angażowania pracownika.

W praktyce nawet jedna szybko wykryta awaria może uzasadnić koszt korzystania z takiej usługi.

Jeżeli strona odpowiada za sprzedaż lub pozyskiwanie klientów, kilkadziesiąt minut niedostępności może kosztować więcej niż wiele miesięcy monitorowania.

Podsumowanie

Ręczne testowanie i monitoring stron nie są rozwiązaniami, które powinny ze sobą konkurować. Najlepiej traktować je jako dwa elementy tego samego procesu.

Ręczny test pozwala dokładnie sprawdzić stronę z perspektywy użytkownika i jest bardzo przydatny podczas diagnozowania konkretnych problemów. Jego ograniczeniem jest jednak to, że pokazuje sytuację tylko w momencie wykonania testu.

Monitoring działa przez całą dobę. Regularnie sprawdza stronę, wykrywa krótkie awarie, zapisuje historię dostępności i może natychmiast wysłać powiadomienie po wykryciu problemu.

Dlatego w przypadku serwisów mających znaczenie biznesowe podstawą powinien być automatyczny monitoring, uzupełniany ręcznymi testami po aktualizacjach, zmianach i wykrytych awariach.

Takie połączenie pozwala nie tylko szybciej dowiedzieć się o problemie, ale również sprawniej ustalić jego przyczynę i ograniczyć skutki dla użytkowników oraz firmy.

Materiał zewnętrzny

Źródło grafiki: Ping.pl